Zalety mediacji w sprawach o zapłatę obejmują możliwość polubownego rozwiązania sporu, przy jednoczesnym zachowaniu prawa stron do dochodzenia swoich roszczeń przed sądem.Ponadto wskazać należy, że mediacja jest dobrowolna, co jest kolejnym pozytywnym aspektem dla stron przy podejmowaniu decyzji co do realizacji rozmów i podejmowania ustaleń w toku spotkań mediacyjnych. Istotne jest również to, że zawarcie ugody mediacyjnej może znacznie skrócić czas postępowania sądowego, które mogłoby trwać latami. Ten argument jest szczególnie ważny, gdyż w sprawach o zapłatę najważniejsze jest uregulowanie zobowiązania. Zatwierdzenie ugody mediacyjnej może pozwolić na szybkie i kompleksowe załatwienie sprawy oraz ułatwić uzyskanie należnego świadczenia.
Zalety mediacji w sprawach o zapłatę – najważniejsze korzyści
- Zwrot opłaty sądowej – zgodnie z art. 79 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1228 z późn. zm.) sąd z urzędu zwraca stronie trzy czwarte uiszczonej opłaty od pisma wszczynającego postępowanie w pierwszej instancji oraz zarzutów od nakazu zapłaty, jeżeli w toku postępowania sądowego zawarto ugodę przed mediatorem po rozpoczęciu rozprawy. Natomiast zgodnie z art. 79 ust. 1 pkt 1 lit. h tej ustawy, jeżeli postępowanie zakończyło się zawarciem ugody przed rozpoczęciem rozprawy przed sądem pierwszej instancji, zwrotowi podlega cała uiszczona opłata. W obu przypadkach zwracana kwota podlega pomniejszeniu o opłatę minimalną, zgodnie z art. 79 ust. 3 ustawy. Jest to szczególnie ważne w sprawach o zapłatę, gdzie wartość przedmiotu sporu jest wysoka, a kwoty opłaty sądowej od pozwu mogą sięgać nawet kilkunastu lub kilkudziesięciu tysięcy złotych.
- Poufność ustaleń i propozycji w toku postępowania mediacyjnego – zgodnie z art. 183⁴ k.p.c. postępowanie mediacyjne nie jest jawne, a mediator, strony i inne osoby biorące udział w mediacji mają obowiązek zachowania w tajemnicy faktów, o których dowiedziały się w związku z jej prowadzeniem. Ponadto powoływanie się przed sądem na propozycje ugodowe, propozycje wzajemnych ustępstw lub inne oświadczenia składane w toku postępowania mediacyjnego jest bezskuteczne. To sprawia, że strony mogą swobodnie wskazywać na swoje argumenty i przedstawiać propozycje, bez obawy, że zostaną one skutecznie wykorzystane przez stronę przeciwną w postępowaniu sądowym.
- Dogodna forma spotkań – postępowanie sądowe co do zasady odbywa się w sądzie, natomiast mediacja może odbywać się zarówno stacjonarnie, jak i zdalnie. Forma zdalna jest w obecnych czasach często wygodna dla stron, gdyż nie muszą rezygnować ze swoich codziennych obowiązków ani zaburzać harmonogramu dnia, aby znaleźć czas na mediację.
- Kompleksowe rozwiązania – w sprawach o zapłatę sąd rozstrzyga o zasadności dochodzonego roszczenia, natomiast w ugodzie mediacyjnej strony mają możliwość wypracowania szerszych rozwiązań, takich jak np. rozłożenie płatności na raty, ustalenie terminów płatności czy rozstrzygnięcie kwestii odsetek od kwoty należności głównej.
- Ugoda zawarta przed mediatorem ma moc prawną ugody sądowej po zatwierdzeniu jej przez sąd – jeżeli ugoda podlega wykonaniu w drodze egzekucji, sąd zatwierdza ją przez nadanie klauzuli wykonalności. W przypadku niewywiązania się z zawartej ugody strona może dochodzić przysługującego jej roszczenia w postępowaniu egzekucyjnym na podstawie uzyskanego tytułu wykonawczego.
Podsumowując, mediacja w sprawach cywilnych może stanowić znacznie szybszy i tańszy sposób rozwiązania sporu. Ponadto warto także wskazać na art. 103 § 3 pkt 1¹ k.p.c., zgodnie z którym, jeżeli strona bez uzasadnionej przyczyny odmówiła poddania się mediacji, sąd może, niezależnie od wyniku sprawy, włożyć na tę stronę obowiązek zwrotu kosztów w części wyższej, niż nakazywałby to wynik sprawy, a nawet zwrotu kosztów w całości. Takie rozwiązanie ma na celu uniknięcie sytuacji, w której strona odmawia udziału w mediacji bez uzasadnionej przyczyny. Należy jednak pamiętać, że obciążenie strony kosztami nie następuje automatycznie, ponieważ sąd ocenia okoliczności konkretnej sprawy oraz przyczyny odmowy udziału w mediacji. W sprawach wszczętych i niezakończonych przed 1 marca 2026 r. zastosowanie znajduje art. 103 k.p.c. w dotychczasowym brzmieniu.
Podstawa prawna
- Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 468 z późn. zm.), w szczególności art. 103, art. 183¹, art. 183⁴, art. 183¹⁴, art. 183¹⁵ oraz art. 320.
- Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1228 z późn. zm.), w szczególności art. 79.
- Ustawa z dnia 5 sierpnia 2025 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego, ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2025 r. poz. 1172).
Stan prawny: 4 listopada 2026 r.
Autor: Patrycja Gierlak
